بعد از یک عمل بینی موفق، باید گرفتگیهای مجرای تنفسی شما باز شده باشد و بهتر و راحتتر از همیشه نفس بکشید. اما در مواردی ممکن است برخی افراد حتی بعد از گذشت دوران نقاهت اولیه بعد از عمل بینی، همچنان در نفس کشیدن مشکل داشته باشند. دلیل این موضوع میتواند چسبندگی بینی بعد از عمل باشد که یکی از عوارض احتمالی عمل بینی است که جریان هوا را مسدود میکند و علاوهبر ایجاد مشکل تنفسی، میتواند باعث سردرد هم بشود.
این مشکل زمانی اتفاق میافتد که دو سطح آسیبدیده از مخاط داخل بینی هنگام ترمیم به یکدیگر بچسبند و یک نوار یا پل بافتی بین آنها ایجاد شود. چسبندگی داخل بینی در بعضی افراد هیچ علامت واضحی ایجاد نمیکند، اما اگر مسیر عبور هوا را تنگ کند، میتواند باعث گرفتگی بینی و اختلال در تنفس شود.
در این مقاله بررسی میکنیم چسبندگی بینی بعد از عمل چرا ایجاد میشود، چه علائمی دارد، چطور از گرفتگی معمولی تشخیص داده میشود و برای درمان و پیشگیری از آن چه کارهایی میتوان انجام داد.
خلاصه مقاله در ۳۰ ثانیه
چسبندگی بینی بعد از عمل زمانی ایجاد میشود که دو سطح از بافت داخل بینی هنگام ترمیم به یکدیگر متصل شوند.
گرفتگی مداوم یا یکطرفه بینی، سختی تنفس و احساس بسته بودن مسیر بینی میتواند از علائم چسبندگی باشد؛ البته هر گرفتگی بعد از عمل به معنی چسبندگی نیست.
تشخیص چسبندگی معمولاً با معاینه داخل بینی و در صورت نیاز آندوسکوپی انجام میشود.
درمان به محل و شدت چسبندگی بستگی دارد و ممکن است از یک اقدام ساده تحت بیحسی موضعی تا جراحی برای آزاد کردن چسبندگی متفاوت باشد.
انتخاب جراح باتجربه و رعایت دقیق مراقبتهای بعد از عمل میتواند به کاهش احتمال ایجاد چسبندگی کمک کند.
چسبندگی بینی چیست؟
چسبندگی بینی یا سینشی (Synechiae) به ایجاد اتصال غیرطبیعی بین دو سطح داخل حفره بینی گفته میشود. این اتفاق معمولاً زمانی رخ میدهد که مخاط داخل بینی در اثر جراحی، التهاب یا آسیب دچار زخم شود و دو سطح نزدیک به هم هنگام ترمیم به یکدیگر جوش بخورند.
برای مثال ممکن است بین تیغه بینی و شاخک بینی یک پل بافتی ایجاد شود. این چسبندگی در صورت بزرگ بودن میتواند فضای عبور هوا را محدود کند و احساس گرفتگی یک یا هر دو طرف بینی را به وجود آورد. وبسایت “centreforsurgery” در پاسخ به سوال “چسبندگی بینی بعد از عمل چیست” نوشته است:
A nasal synechia is a band of scar tissue inside the nose that bridges two surfaces which should never be joined — most often the septum to a turbinate.
ترجمه: چسبندگی بینی (Nasal Synechia) نواری از بافت اسکار داخل بینی است که دو سطحی را که نباید به یکدیگر متصل باشند، به هم میچسباند؛ این چسبندگی بیشتر بین تیغه بینی (سپتوم) و شاخک بینی ایجاد میشود.
علت چسبندگی بینی بعد از عمل چیست؟
بهطورکلی دلایل چسبندگی داخل بینی بعد از عمل موارد زیر هستند:
- التهاب و ورم شدید کنترلنشده: اگر ورم و التهاب بینی با روشهای صحیح پس از جراحی کنترل نشوند، دیوارهها هنگام ترمیم به تیغه وسطی میچسبند.
- عفونت: عفونت فرآیند بهبودی را مختل میکند و باعث افزایش احتمال چسبندگی بین تیغه بینی و دیوارهها میشود.
- استفاده از تکنیکهای نادرست از سوی جراح: اگر جراح تخصص کافی نداشته باشد و به بافتهای بینی آسیب بیشازحد وارد کند؛ عارضه چسبندگی رخ میدهد. تجربه جراح برای جلوگیری از آسیب به بافتهای داخلی بسیار مهم است.
- رعایت نکردن نکتههای مراقبتی پس از جراحی: اگر پس از عمل به توصیههای پزشک توجه نکنید و بهموقع از اسپری یا سرمهای شستوشو استفاده نکنید، ماندن مخاط داخل بینی و ورم باعث چسبندگی میشود.
- تشکیل کلوئید در مجرای بینی: بدن در فرایند ترمیم، شروع به تولید سلولهای بافتی میکند. اگر بافتهای جدید بهطور غیرطبیعی و بیشازحد رشد کنند، در داخل بینی کلوئید (گوشت اضافی) تشکیل میشود که یکی از دلیلهای اصلی چسبندگی بینی بعد از عمل است.
- برداشتن بیشازحد از غضروف بینی: گاهی پزشک (به دلیل حرفهای نبودن) بیشازحد غضروف بینی را برمیدارد تا سایز بینی را کوچک کند. این موضوع ساختار داخلی بینی را ضعیف میکند و در نتیجه دیوارهها هنگام ترمیم به هم نزدیک میشوند و به تیغه وسط میچسبند.
- آسیب غیرضروری به غشاء مخاطی دیوارههای بینی: اگر غشاء مخاطی دیوارهها خیلی آسیب ببینند، ورم میکنند و هنگام ترمیم به سپتوم بینی میچسبند. درصورتی که دو طرف دیوارههای بینی آسیب دیده باشند، احتمال چسبندگی افزایش پیدا میکند.
- تامپونگذاری غیرحرفهای پس از عمل: اگر پزشک پس از اتمام جراحی، هنگام گذاشتن تامپون در بینی به بافتها و دیواره داخلی آسیب بزند، پس از برداشتن تامپون دیوارهها به سپتوم میچسبند. همچنین اگر پزشک هنگام خارج کردن تامپون به بافتها آسیب بزند نیز احتمال بروز چسبندگی وجود دارد. پیشگیری از این موضوع به تجربه و مهارت پزشک بستگی دارد.
- ضربه به بینی پس از عمل: اگر در دوران نقاهت بعد از عمل که زخم داخل بینی هنوز کامل بهبود پیدا نکرده است، به بینی شما ضربه وارد شود، بینی تورم میکند و احتمال بروز چسبندگی بیشتر میشود.
- تشکیل اسکار: هنگام ترمیم زخم، تشکیل کمی بافت اسکار طبیعی است. بااینحال اگر این بافت بیشازحد رشد کند، باعث چسبیدن دیوارهها به سپتوم میشود.
علائم چسبندگی بینی بعد از عمل
چسبندگی بینی بعد از عمل علائمی مانند دشواری تنفس و انسداد مداوم بینی و حتی کاهش حس بویایی دارد. این علائم به محل و اندازه چسبندگی بستگی دارند. چسبندگیهای کوچک ممکن است هیچ علامتی ایجاد نکنند، اما در مواردی که مسیر هوا را محدود کنند، ممکن است علائم زیر دیده شود:
- گرفتگی مداوم یا یکطرفه بینی
- سخت شدن تنفس از بینی
- احساس بسته بودن یک سمت بینی
- احساس فشار یا ناراحتی داخل بینی
- خشکی و ایجاد دلمه در داخل بینی
- کاهش جریان هوا با وجود گذشت زمان کافی از جراحی
- گاهی کاهش حس بویایی در صورت ایجاد انسداد قابل توجه
نکته مهم این است که گرفتگی بینی بهتنهایی نمیتواند چسبندگی را ثابت کند؛ چون در هفتهها و ماههای ابتدایی بعد از عمل، ورم و تغییرات طبیعی مخاط هم میتوانند همین احساس را ایجاد کنند.
علائم چسبندگی بینی بعد از عمل آزاردهنده هستند، اما معمولاً خطرناک نیستند و با مراقبتهای صحیح یا روشهای پزشکی درمان میشوند. بااینحال، آگاهی از علائم خطرناک پس از عمل بینی خیلی مهم است. اگر میخواهید بدانید که چه علائمی پس از رینوپلاستی خطرناک هستند و باید پس از مشاهده آنها بهسرعت به پزشک مراجعه کنید، مقاله «علائم خطرناک بعد از عمل بینی» را مطالعه کنید.
درمان چسبندگی بینی بعد از عمل چیست؟
پزشک باتوجهبه محل و شدت چسبندگی، از روش جراحی ترمیمی، لیزر یا عمل سرپایی با بیحسی برای درمان چسبندگی بینی بعد از عمل استفاده میکند. وبسایت cureus.com درباره درمان چسبندگی بینی بعد از عمل اینطور نوشته است:
Nasal adhesions or synechiae in the anterior nasal cavity are rare, but the associated symptoms can be quite bothersome for patients. When adhesions are in the early stages, a simple procedure can often resolve them completely
ترجمه: چسبندگی یا سینشیای بینی در بخش جلویی حفره بینی نادر است، اما علائم ناشی از آن میتواند برای بیمار بسیار آزاردهنده باشد. اگر چسبندگی در مراحل اولیه تشخیص داده شود، معمولاً با یک اقدام درمانی ساده میتوان آن را بهطور کامل برطرف کرد.
در ادامه روشهای درمان چسبندگی بینی بعد از عمل را بیشتر توضیح میدهیم:
درمان چسبندگی بینی با لیزر
درمان چسبندگی بینی بعد از عمل با بیحسی موضعی در مطب
اگر چسبندگی بینی خفیف باشد، پزشک با بیحسی موضعی در مطب، بافتهای چسبیده را جدا میکند. این فرآیند با استفاده از ابزارهای جراحی کوچک مانند تیغ یا قیچی انجام میشود و معمولاً نیازی به بیهوشی ندارد.
پس از جدا کردن بافت چسبیده، پزشک برای جلوگیری از چسبندگی مجدد، برای یک هفته در داخل بینی گراف یا اسپلینت میگذارد. برای آشنایی بیشتر با این نوع جراحیهای سرپایی در مطب برای رفع ایرادهای خفیف بینی، پیشنهاد میکنم مقاله «عمل سرپایی ترمیم بینی» را در مجله زیباکس مطالعه کنید.
عمل ترمیمی برای رفع چسبندگی بینی پس از رینوپلاستی
اگر چسبندگی خیلی شدید باشد یا در دریچه داخلی بینی بهوجود آمده باشد، باید جراحی ترمیمی انجام دهید. دریچه داخلی بینی (Internal Nasal Valve) در قسمت بالایی و بین تیغه میانی (سپتوم) و دیوارههای جانبی بینی قرار دارد. این ناحیه بسیار حساس است و هرگونه آسیب در آن به مشکل تنفسی منجر میشود.
در جراحی ترمیمی برای رفع چسبندگی، پزشک گاهی از پیوند غضروف استفاده میکند. در این روش جراح برای جلوگیری از چسبندگی مجدد، از سایر قسمتهای بدن، مانند گوش یا دنده غضروف برمیدارد و در محل چسبندگی قرار میدهد. یا در مواردی از لایه سیلاستیکی (Silastic Sheet) برای جلوگیری از چسبندگی بافتها استفاده میشود. این لایه نازک و انعطافپذیر است و بین بافتهایی که احتمال چسبیدن آنها به یکدیگر وجود دارد، قرار داده میشود.
بیشتر بخوانید: بهترین جراح ترمیم بینی شیراز – بهترین جراح ترمیمی بینی تهران
تفاوت گرفتگی بینی و چسبندگی بینی در چیست؟
گرفتگی بینی بعد از عمل در بسیاری از افراد بخشی از روند طبیعی بهبودی است. تورم مخاط، ترشحات، دلمه و تغییرات بافتی میتوانند برای مدتی مسیر بینی را تنگ کنند. اما در چسبندگی داخل بینی، دو سطح از بافت داخل بینی به یکدیگر متصل شدهاند و یک پل بافتی ایجاد شده است. این چسبندگی ممکن است باعث بسته شدن مسیر هوا شود.
| گرفتگی معمول بعد از عمل | چسبندگی داخل بینی |
|---|---|
| اغلب به دلیل ورم و ترشحات است | به دلیل اتصال دو سطح داخل بینی ایجاد میشود |
| معمولاً با گذشت زمان بهتر میشود | ممکن است بدون درمان برطرف نشود |
| در دوران ابتدایی نقاهت شایع است | نیاز به معاینه برای تشخیص دارد |
| شدت آن میتواند با کاهش ورم تغییر کند | ممکن است باعث بسته شدن دائمی شود |
بنابراین اگر گرفتگی بینی مدت زیادی باقی مانده یا بعد از بهبود اولیه همچنان تنفس دشوار است، بهتر است پزشک داخل بینی را بررسی کند.
چسبندگی بعد از عمل بینی گوشتی بیشتر است یا استخوانی؟
چسبندگی بعد از جراحی در بینیهای گوشتی بیشتر رخ میدهد. بینیهای گوشتی پوست ضخیم و بافت نرم دارند؛ این عوامل باعث میشوند که در زمان بازسازی، احتمال تشکیل اسکار و در نتیجه خطر چسبندگی افزایش پیدا کند. همچنین بینیهای گوشتی پس از عمل تورم بیشتری نسبت به نوع استخوانی دارند. همانطور که گفتیم تورم یکی از دلایل بروز چسبندگی است. درحالیکه در بینیهای استخوانی به دلیل ساختار استخوانی محکمتر و پوست نازکتر، احتمال چسبندگی کمتر است. اما در هر دو نوع بینی، تکنیکهای جراحی و تجربه جراح نقشی بسیار مهم در پیشگیری از چسبندگی دارند.
پزشک چگونه چسبندگی بعد از عمل بینی را تشخیص میدهد؟
اولین اقدام پزشک برای تشخیص چسبندگی بعد از عمل بینی، بررسی علائمی مانند دشواری تنفس یا صدای سوت هنگام نفس کشیدن است. در این شرایط پزشک از ابزارهای مخصوص برای معاینه دقیق داخل بینی استفاده میکند. یکی از این ابزارها، آندوسکوپ است. جراح با آندوسکوپی داخل بینی را بررسی میکند و بافت اسکار یا نقاطی که دیوارههای بینی به تیغه میانی چسبیدهاند، را پیدا میکند.
پزشک در روش ویدئو اندوسکوپی با یک دوربین کوچک و دقیق داخل بینی را میبیند و چسبندگیهای کوچکتر را پیدا میکند. گاهی جراح برای اطمینان از میزان و شدت چسبندگی به شما توصیه میکند که سیتی اسکن انجام دهید. در نهایت پزشک با این روشها پس از تشخیص مکان و میزان چسبندگی، روش درمانی مناسب را انتخاب میکند.
نمونه تصاویر چسبندگی بینی بعد از عمل
روشهای پیشگیری از چسبندگی بعد از عمل بینی
با رعایت چند نکته ساده میتوان از چسبندگی بعد از عمل بینی پیشگیری کرد. روشهایی مانند استفاده از اسپریهای بینی، شستوشو و تمیز کردن منظم، استفاده از پمادها و ژلهای تجویزشده، پرهیز از دستکاری بینی و فعالیتهای سنگین به بهبود سریعتر شما کمک میکنند و خطر بروز چسبندگی را کاهش میدهند. در ادامه این موارد را بررسی میکنیم:
- انتخاب جراح وارد و کاربلد: برای پیشگیری از عوارضی مانند گرفتگی و چسبندگی بینی بعد از عمل، حتما دقت کنید که جراحی را نزد پزشک متخصص و باتجربه انجام دهید.
- استفاده از اسپریهای ضدگرفتگی بینی: اسپریهایی مانند سالین، داخل بینی را مرطوب نگه میدارند، ورم را کاهش میدهند و از ایجاد دلمه پیشگیری میکنند. برای آشنایی با بهترین اسپریهای حتما مقاله «بهترین اسپری برای گرفتگی بینی بعد از عمل» را در مجله زیباکس مطالعه کنید. در این صفحه راهکارهایی عالی برای تنفس راحت پس از جراحی بینی به شما آموزش میدهیم.
- شستوشو و تمیز کردن بینی: شستوشو و تمیز کردن بینی بهطورمنظم با روشهای توصیهشده توسط پزشک، ترشحهای اضافی و دلمهها را از بین میبرد و از چسبیدن دیوارههای داخلی بینی به سپتوم جلوگیری میکند.
- پرهیز از دستکاری بینی: دستکاری یا وارد کردن اجسام خارجی به داخل بینی باعث تحریک و آسیب به بافتهای داخلی شود. اگر بافتهای داخلی آسیب ببینند، خطر چسبندگی بیشتر میشود.
- انجام ندادن فعالیتهای سنگین: فعالیتهای سنگین باعث افزایش ورم بینی میشوند. ورم یکی از دلایل اصلی چسبندگی بینی است.
- خوابیدن به پشت: خوابیدن به پشت و قرار دادن سر بالاتر از بدن، به کاهش ورم و فشار داخل بینی کمک میکند و خطر چسبیدن دیوارهها به سپتوم را کاهش میدهد.
انتخاب پزشک مناسب، بهترین راهحل پیشگیری از چسبندگی بینی بعد از عمل
انتخاب پزشک مناسب برای جراحی بینی اهمیت بسیار بالایی دارد. همانطور که توضیح دادیم اگر جراح وارد نباشد و به بافتهای بینی آسیب وارد کند یا غضروف بینی را بیشازحد بردارد، احتمال بروز چسبندگی بیشتر میشود. همچنین آسیب به غشاء مخاطی دیوارههای بینی یا تامپونگذاری غیرحرفهای پس از عمل، همگی از عوامل موثر در افزایش خطر چسبندگی هستند.
اگر میخواهید پزشکی حرفهای برای جراحی بینی خود در شیراز انتخاب کنید، توصیه میکنیم حتماً به صفحه «بهترین دکتر عمل بینی در شیراز» در مجله زیباکس مراجعه کنید. در این صفحه لیستی از بهترین جراحان بینی در شیراز با مشخصات کامل آنها را برای شما قرار دادهایم.
علاوهبر این، تیم زیباکس با ارائه مشاوره تخصصی قبل از عمل (آنلاین یا حضوری)، شما را در انتخاب پزشک مناسب همراهی میکند. ما با آنالیز دقیق بینی و صورت شما بهترین جراح با تجربه و متخصص با بالاترین میزان رضایت را به شما معرفی میکنیم. برای دریافت مشاوره روی دکمه زیر کلیک کنید.
منبع: مجله زیباکس
آیا چسبندگی بینی بعد از عمل خطرناک است؟
چسبندگیها معمولاً باعث مشکلات تنفسی و ناراحتی میشوند اما در بیشتر موارد خطرناک نیستند. بااینحال، نیاز به درمان دارند تا از بروز عوارض جدیتر جلوگیری شود.
چرا چسبندگی بینی بعد از عمل اتفاق میافتد؟
چسبندگی بینی پس از عمل به دلیل شکلگیری نادرست بافتهای جدید در طول فرآیند بهبودی رخ میدهد. این بافتها ممکن است به جای ترمیم طبیعی، دیوارههای بینی را به تیغه وسطی بچسبانند.
چگونه میتوان از چسبندگی بینی پس از عمل جلوگیری کرد؟
با رعایت توصیههای پس از جراحی مانند استفاده از اسپریهای نمکی، پرهیز از دستکاری بینی، و انتخاب یک جراح ماهر برای انجام عمل از بروز چسبندگی پیشگیری کنید.
